Klik op de foto om uit te vergroten  
         
 

Biseksuele Catasetum

Niet alle NOV-leden wonen in Nederland en Vlaanderen. De meest ver weg wonende is Jan van Haeff in noord Argentinië. Daar is het nu volop zomer en in Jan zijn tuin bloeit deze Catasetum. Anders dan gewoonlijk had de plant vrouwelijke en mannelijke bloemen aan dezelfde bloemtros, een erg zeldzaam verschijnsel.
De trotse eigenaar zegt hierover: “Deze plant is een rijke bloeier en behoeft geen enkele zorg, met uitzondering van het snoeien van de mangoboom opdat de schaduw niet te zwaar wordt. Afgelopen december had deze plant al gescheiden stengels macho bloemen en vlak ernaast een volle stengel met minstens vijf vrouwelijke bloemen. Je herkent die aan hun ‘helm’. Ditmaal drie Romeinse helmen (vrouwtjes), tezamen op dezelfde bloemstengel met een vijftal Romeinse ‘zwaardhelden’. Daarvan is er eentje ‘verongelukt’, wellicht als gevolg van ‘wild’ bezoek van een grote zwarte brombij.”
Deze soort, Catasetum fimbriatum, komt van nature voor in noord Argentinië en de landen eromheen. Catasetums maken trossen met vrouwelijke bloemen óf trossen met mannelijke bloemen. Het doel zal duidelijk zijn: kruisbestuiving tussen verschillende planten waardoor het nageslacht net weer iets sterker wordt. Om vrouwelijke bloemen te krijgen is meer licht nodig dan voor mannelijke. Kennelijk zat deze bloemtros qua belichting ertussen in...
Het standaardwerk over deze interessante groep orchideeën is ‘The world of Catasetums’ van Arthur W. Holst uit 1999. Hij zegt dat ‘biseksuele’ bloemtrossen bij enkele Catasetum-soorten waaronder C. fimbriatum heel zelden voorkomen. Catasetums worden bestoven door euglossine mannetjesbijen die het hebben voorzien op de geurstoffen die de bloem afscheidt. Ze parfumeren zich ermee om zo vrouwtjes aan te trekken. Als zo’n bij een mannelijke Catasetum-bloem bezoekt, worden de stuifmeelklompjes vanuit de bloem met kracht weggeschoten. Gevolg: een harde landing op het achterhoofd van de bij waar ze meteen vastplakken. Die ervaring is dermate onplezierig, zo schrijft Holst, dat de bij ‘zijn lesje wel geleerd heeft’ en zijn heil zoekt bij een bloem die even lekker ruikt maar er anders uitziet - een vrouwelijke bloem … bestuiving compleet!
Terug naar Jan van Haeff. Jan woont al jaren in Argentinië en heeft daarover gepubliceerd in 'Orchideeën' 6/2011. Hierbij een impressie van zijn prachtige orchideeëntuin.

 

 
Een normale mannelijke bloemtros, afgelopen december
 
Links boven de Catasetum op een oude Mangoboom, midden rechts een 30 jaar oude Cattleya (synoniem: Laelia) lobata alba
 

Foto’s: Jan van Haeff


De ‘biseksuele’ bloemtros met links drie gehelmde vrouwelijke bloemen, rechts de mannelijke bloemen


Vooraan de mannelijke bloemen met hun gefranjerde lip waaraan de soort zijn naam (fimbriatum) dankt


Jan klom drie meter hoog op een ladder voor deze selfie met de bijzondere bloemtros


Jan van Haeff in zijn tuin, links beneden Brassavola tuberculata, links boven en rechts Gomesa bifolia (synoniem: Oncidium bifolium)

 
         
 

 

     
         
  terug naar nieuwsbrief